صفحه اول جمعه  / 03 مرداد 1393  / 25 جولاي 2014  العربیه - اردو - English    
 درباره ما   
 پرسش و پاسخ   
 تماس با ما   
 جستجوي پيشرفته   
عنوان : بررسي عوامل مؤثر بر پيشرفت تحصيلي(26/7/1390)
انواع مقالات :علمي و فرهنگي
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت

 

بررسی عوامل مؤثر بر پيشرفت تحصيلي

در بين دانشجويان شاهد و ايثارگر و آزاد استان اردبيل

 

 

پژوهشگر: سياوش سكاكي

ناظر علمي: دكتر عادل زاهد

سال اجرا: 1385

چكيده

هدف از اجراي این تحقیق، بررسی و شناخت رابطه‌ي عوامل فردی، خانوادگی، اقتصادی، دانشگاهی، انگیزشی و نوع حمایت‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران با وضعیت پيشرفت تحصیلی دانشجویان شاهد، ایثار گر و آزاد مي‌باشد. تعیین تفاوت‌های پیشرفت تحصیلی در بین دانشجویان شاهد و ایثار گر با دانشجویان عادی نيز ازجمله اهداف ديگر اين پژوهش مي‌باشد. بر همین اساس، از تئوری انگیزه‌ي پیشرفت مک‌کله‌لند، اتکینسون و نظریه‌ي خرده‌فرهنگ‌های طبقاتی سوگامن و هم‌چنین مطالعات و تحقیقات پیشین برای تبیین عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان استفاده شده است. تحقیق حاضر با روش پیمایشی اجرا شده و برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه‌ي محقق‌ساخته و نيز از اعتبار صوري و آزمون آلفاي كرونباخ براي روايي آن‌ها استفاده شده است. جامعه‌ي آماری تعداد 33هزار و 668نفر از میان دانشجویان دانشگاه‌های استان اردبیل در سال تحصیلی 84-85 گزینش شده‌اند حجم نمونه‌ي انتخابی شامل 379نفر دانشجوی آزاد و 237نفر دانشجوی شاهد می‌باشد كه با استفاده از شیوه‌ي نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. نتایج تحلیل چندمتغیره‌ي رگرسیون نشان می‌دهد که چهار متغیر رضایت از رشته‌ي تحصیلی(28/0)، مشکلات اقتصادی(13/0)، حساسیت والدین به تحصیلات(12/0) و انگیزه‌ي پیشرفت(10/0) تأثير مستقيمي بر پیشرفت تحصیلی دانشجويان دارد.

كليدواژه‌ها: پيشرفت تحصيلي؛ فرزند شاهد و ايثارگر؛ عوامل خانوادگي؛ انگيزه‌ي پيشرفت؛ اردبيل.


 

1. بيان موضوع

آموزش عالی، در توسعه‌ي اجتماعی و منابع انسانی و تربیت افراد کاردان نقش عمده‌ای داشته و از این‌رو دانشگاه‌های کشور در فرایند توسعه‌ي نیروی انسانی، اهمیتي اساسی دارند.
يكي از مشكلات شايع نظام آموزشي در بسياري از كشورهاي جهان، پديده‌ي اُفت تحصيلي است كه زيان‌هاي علمي، فرهنگي و اقتصادي زيادي متوجه دولت‌هاو خانواده‌ها مي‌كند. تلاش براي شناسايي عوامل مهم در پيشرفت تحصيلي و ارايه‌ي راهبردها و انجام اقداماتي در جهت كاهش خسارات ناشي از اُفت تحصيلي، مستلزم تحقيقات بسيار در اين زمينه است.
یکی از ابعاد پیشرفت در آموزش عالي، پیشرفت تحصیلی است که مفهوم آن معلومات یا مهارت‌های اکتسابی عمومی یا خصوصی در موضوع درسی است که معمولاً به‌وسیله‌ي آزمایش‌ها یا نشانه‌ها یا هر دو-که اساتید برای دانشجویان وضع می‌کنند- اندازه‌گیری می‌شود(شعاری نژاد، 1364: 198).
آموزش عالی، همواره با مشکلاتی در زمینه‌ي محدودیت‌های آموزش و پژوهش روبه‌رو بوده است و تحقق اهداف ازپیش‌تعیین‌شده تا حد زیادی بستگی مستقیم به میزان موفقیت دانشجویان دارد. دانشجویان، بنابه دلایلی، از امکانات آموزشی و پژوهشی به‌طور یک‌سان برخوردار نیستند؛ به‌طوری‌که در بيش‌تر دانشگاه‌ها، همه‌ساله دانشجویانی وجود دارند که به‌دلیل عدم موفقیت در تحصیل، با مشکلاتی روبه‌رو هستند(شریفیان 200:1381).
ازطرف ديگر، با توجه به اختصاص درصدی از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی عالی به سهمیه‌ي شاهد و ایثارگران و نيز با وجود پیش‌بینی حد نصاب نمره برای استفاده از سهمیه، همواره این سؤال وجود داشته است که آیا کسانی که با استفاده از این سهمیه وارد دانشگاه می‌شوند، به‌لحاظ علمی و آموزشی با سایر دانشجویان برابر هستند؟ ازطرف دیگر، مرور متون روان‌شناسی در دهه‌ي اخیر، بیان‌گر تأکید فراوان بر نقش پدر در تربیت فرزندان و اثرات سوء ناشی از عدم حضور وی در خانواده می‌باشد. این مشکل عاطفی‌تربیتی، یکی از پی‌آمدهای جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در اثر شهادت، اسارت و جانبازی تعداد زیادی از عزیزان پاک این مرز و بوم و نبود نعمت پدر در کانون گرم خانواده بوده است(نجاریان و دیگران، 58:1373).
باتوجه به ضرورت شناسایی مسايل فرزندان شاهد و ایثارگر- به‌ویژه مشکلات تحصیلی آنان و نبود اطلاعات علمی درخصوص پیشرفت تحصیلی دانشجویان- پژوهش حاضر، با هدف بررسی وضعیت تحصیلی دانشجویان شاهد و ایثارگر شاغل در دانشگاه‌های استان اردبیل و نیز ساکن در این استان و شاغل در دانشگاه‌های خارج از استان (دانشگاه‌های هم‌سطح دانشگاه‌های اردبیل ازلحاظ رتبه) و مقایسه‌ي آنان با وضعیت تحصیلی دانشجویان عادی و غیرشاهد شاغل در دانشگاه‌های استان انجام شده است.
حال، سؤال اساسی و کلی این است که: چه عواملی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان شاهد و ایثارگر و دانشجویان آزاد شاغل در استان اردبیل رابطه دارد؟ آیا عوامل فردی(جنس، وضعیت تأهل، رشته‌ي تحصیلی، مقطع تحصیلی، مدت شهادت پدر، بومی و غیربومی بودن دانشجو) با پیشرفت تحصیلی رابطه داشته است؟ آیا عوامل خانوادگی و حساسیت والدین به تحصیلات فرزندان خود، شغل و میزان تحصیلات والدین با موفقیت يا عدم‌موفقیت تحصیلی دانشجویان رابطه دارد؟ هم‌چنین عوامل اقتصادی از قبیل: درآمد خانواده‌ها، مشکلات اقتصادی و عوامل دانشگاهی؛ هم‌چون بهره‌مندي از امکانات آموزشی و رفاهی دانشگاه، ميزان ارزيابي اساتيد ازطرف دانشجو و تعاملات دانشجو با اساتيد با پیشرفت تحصیلی دانشجویان هم‌بستگی داشته و نیز در مورد دانشجویان شاهد و ایثارگر حمایت‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران از قبیل کمک‌هزینه و تسهیلات ارايه‌شده توسط ستاد شاهد، تشکیل کلاس‌های تقویتی قبل از ورود به دانشگاه و در سطح دانشگاه، ميزان مشاوره و ارتباط علمی با استاد با موفقیت تحصیلی این افراد رابطه داشته است؟

2. ادبيات پژوهش

مک‌کله‌لند(Mc.Clelland) نخستين كسي بود كه با همکارانش درباره‌ي ماهیت و اندازه‌گیری انگیزه‌ي پیشرفت مطالعه کرد. وی شرایط اجتماعی را در ایجاد انگیزه‌ي موفقیت دخیل می‌داند که برخی از آن‌ها عبارتند از: 1ـ آموزش در خانواده: مک‌کله‌لند مهم‌ترین آموزش را در خانواده، آموزشی می‌داند که صفاتی نظیر استقلال فردی، کنترل خویشتن، بلندپروازی‌های خاص و اعتمادبه‌نفس را در کودکی تقویت نماید. به‌نظر وی، درجه‌ي انگیزه‌ي موفقیت، یک‌بار برای همیشه در کودکی ثابت می‌شود و پس از آن دیگر تغییری نمی‌کند. 2ـ طبقه‌ي اجتماعی والدین: به‌نظر مک‌کله‌لند، طبقه‌ي اجتماعی، انگیزه‌ي موفقیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد و این انگیزه در طبقه‌ي متوسط بیش‌تر از سایر طبقات است. 3ـ تحرک اجتماعی: در افراد و گروه‌هایی که گرایش به تحرک اجتماعی دارند، انگیزه‌ي موفقیت بیش‌تر دیده می‌شود. 4ـ ایدئولوژی: عامل دیگری که مک‌کله‌لند به آن توجه داشته، تأثیر تعيير ایدئولوژی بر انگیزه‌ي موفقیت است. وی این مسأله را در زمینه‌ي پیدایش مذهب جدید، ایدئولوژی مذهبی بازسازی‌شده، ناسیونالیسم و... مطرح می‌کند(روشه، 1370: 189-193).
«باری سوگارمن» جامعه‌شناس بریتانیایی، برخی از جنبه‌های خرده‌فرهنگ‌های طبقه‌ي متوسط و کارگر را، مستقیماً به پیشرفت تحصیلی افتراقی ربط می‌دهد. وی در مورد وجود افتراق در نگرش و دیدگاه بین دو طبقه، تفسیری ارايه می‌دهد و بر آن است که به‌طور عمده، ماهیت مشاغل یدی و غیریدی است كه موجب این تفاوت‌ها می‌شود. بسیاری از شغل‌های مربوط به طبقه‌ي متوسط، فرصتی برای پیشرفت مستمر در زمینه‌ي درآمد و مقام به‌همراه دارند. این امر، مشوق برنامه‌ریزی برای آینده می‌شود. به‌عنوان مثال: صرف وقت، انرژی و پول برای کارآموزی، به‌منظور برخورداري از موقعیت‌های بالای شغلی، از آن‌جمله است. هم‌چنین، بسیاری از مشاغل مربوط به افراد یقه‌سفید، درآمد کافی برای سرمایه‌گذاری در آینده فراهم می‌کنند. در مقایسه، مشاغل طبقه‌ي کارگر، نسبتاً با سرعت به حد نهايی درآمد می‌رسند. در این مشاغل، انتظار برای ترقی کم‌تر است و درآمد کافی برای سرمایه گذاری وجود ندارد. افزون بر این، امنیت شغلی در این‌گونه مشاغل کم است. کارگران ساده، در مقایسه با کارکنان یقه‌سفید، با احتمال بیش‌تری اخراج می‌شوند.
یکی از عواملی که ممکن است به‌عنوان شاخص طبقه‌ي اجتماعی به‌کار برده‌شود، میزان درآمد است؛ زیرا، این شاخص، رابطه‌ي نسبتاً نزدیکی با موقعیت اقتصادی خانواده دارد. به‌عبارت دیگر: نه‌تنها فقر اثر مستقیمی را بر کیفیت زندگی خانواده، سوء تغذیه، بیماری و... دارد؛ بلکه بر روابط خانوادگی و الگوهای فرزندپروری نیز اثر غیرمستقیم دارد(احمدی،1378؛ ساعی،1377؛ شریفیان، 1374).
دومین عاملی که به‌عنوان شاخص طبقه‌ي اجتماعی به‌کار گرفته‌شده، سطح تحصیلات است. در بسیاری از تحقیقات، از سطح تحصیلات والدین برای نشان‌دادن طبقه‌ي اجتماعی استفاده شده است. در این‌خصوص، بایستی اشاره نمود که مطالعات مختلف در ایران نشان داده است که سواد پدر - به‌طور اخص- بهترین معیار تعیین‌کننده‌ي محیط فرهنگی و اجتماعی خانواده است و می‌تواند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم بر توانايی‌های ذهنی فرزندان اثر بگذارد. سومین عاملی که به‌طور گسترده‌ای در تحقیقات اخیر به‌عنوان شاخص طبقه‌ي اجتماعی به‌کار رفته‌است، شغل والدین می‌باشد. اگر چه تعریف طبقه‌ي اجتماعی، به‌عنوان موقعیت شغلی یا به‌عنوان شاخصی از طبقه‌ي اجتماعی ممکن است مورد انتقاد قرار گیرد؛ ولی می‌توان گفت که این شاخص رابطه‌ي نزدیکی با درآمد و منزلت یا موقعیت اجتماعی دارد. به‌هرحال، پیوستگی شغل با درآمد و منزلت اجتماعی - به‌عنوان دو جنبه‌ي اصلی طبقه‌ي اجتماعی- این شاخص را، شاخص مناسب‌تري نسبت به ساير شاخص‌های طبقه‌ي اجتماعی درآورده است(احمدی، 1378؛ خيّر، 1376؛ ساعی، 1377).
در اين ميان، خانواده شرایطی را فراهم می‌آورد که بتواند در زندگی تحصیلی فرزندان نقش اساسی داشته باشد. تجارب خانوادگی، می‌تواند در عمل‌کرد تحصیلی فرزندان مؤثر باشد و از این‌رو در زندگی بعدی او اثر به‌سزایی دارد. ازجمله‌ي این تجارب، می‌توان به از هم گسستگی خانواده، رفتار اقتدارگرایانه، سطح سواد و درآمد والدین اشاره نمود. والدینی که در مواجهه با فرزندان رفتاري خشن و غیردوستانه برمي‌گزينند؛ غالباً به سرزنش و اهانت و تنبیه فرزندان خود تمایل دارند و والدینی که از فرزندان خود مسؤولیت نمی‌خواهند معمولاً نظم و قاعده‌ي خاصی را در تربیت فرزندان خود دنبال نمی‌کنند.
مادران بر روی تحصیل و انتخاب شغل دختران‌شان تأثیري قوی دارند؛ اما، مادرانی که از طبقه‌ي اقتصادی‌اجتماعی پایینی هستند و نسبت به آینده ناامید و از زندگی خود نيز ناراضی و پریشان‌خاطر هستند؛ معمولاً با دختران‌شان در مورد آموزش‌عالی و حرفه‌ي مناسب زیاد صحبت نمی‌کنند؛ در نتیجه، چنین دخترانی حتی وقتی که در دبیرستان معدل خوبی هم دارند، معمولاًٌ به ترک تحصیل خود فکر می‌کنند(به‌نقل از عارفی، 1383: 152).
محیط خانواده، عامل ديگري است كه بر پیشرفت تحصیلی فرزندان مؤثر است. اندرسون(1971Anderson,) در مطالعات خود راجع به فرایند اجتماعی‌شدن خانواده، به این نتیجه رسیده است که تعداد بیش‌تری از متغیرها، مربوط به محیط خانواده بوده و درعین‌حال در پیشرفت تحصیلی فرزندان مؤثرترند؛ اين متغيرها عبارتند از: پافشاری خانواده برای پیشرفت فرزندان، راهنمایی‌های تحصیلی، تلاش خانواده، علایق هوشی خانواده و عادات کاری خانواده. سطح سواد والدین و مشکلات خانوادگی نيز از دیگر عوامل خانوادگی است كه بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان مؤثر می‌باشد (گلاب‌زاده، 1369؛ خيّر ،1375؛ شریفیان،1381).
سازمان‌دهی ساختاری و اجتماعی محیط آموزشی، بر خوداثر‌بخشی و کارآیی و درنهایت بر عمل‌کرد دانشجویان مؤثر است. مدل‌های مفهومی مربوط به پیشرفت علمی دانشجویان، نشان‌دهنده‌ي آن است که بایستی کمّیت و کیفیت تعاملات دانشجویان با دانشکده، میزان مسؤولیت‌های بیرونی دانشجویان، مقدار و نوع حمایت مالی، ارزیابی دانشجویان از امکانات علمی و ساختار دانشکده و زمینه‌های اقتصادی اجتماعی آنان توجه شود.
جداي از مباحث نظري فوق، بررسی وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان شاهد نشان می‌دهد که درصدی از پسران و دختران، پس از شهادت پدر دچار اُفت تحصیلی شده‌اند. برخی از دلایلی که محققین برای اُفت تحصیلی جامعه‌ي هدف گزارش داده‌اند عبارتند از: احساس کمبود پدر، داشتن اشتغال ذهنی در مورد سرپرستی و مشکلات زندگی و عدم علاقه به تحصیل(سپهوند و دیگران، 1367). هم‌چنین، سواد و میزان تحصیلات مادر و نیز سن آزمودنی‌ها به‌هنگام شهادت پدر، در موفقیت و شکست تحصیلی آنان مؤثر بوده است، دانش‌آموزان ناموفق، در زمان شهادت پدر، نسبت به دانش‌آموزان موفق، سن بیش‌تری داشته و به‌علاوه، مادران آنان نیز یا بی‌سواد یا دارای میزان تحصیلات پایین‌تری بوده‌اند(بهزادی، 1368).
دانشجویان شاهد، به‌طور معناداری، بیش‌تر از دانشجویان غیرشاهد گزارش داده‌اند که مسايل روانی، مسايل اجتماعی‌اقتصادی و مسايل خانوادگی در تحصیلات آن‌ها دخالت داشته‌است و معدل کل دانشگاه دانشجویان غیرشاهد، به‌طور معناداری، از دانشجویان شاهد بیش‌تر بوده است(نجاریان و دیگران، 1373). بعضی از محققین معتقدند كه محیط آموزش نیز می‌تواند از عوامل تعیین‌کننده‌ي عمل‌کرد دانشجويان باشد. رهیافت‌ها و شاخص‌های متفاوتی برای تعیین و تشخیص محیط آموزش ازطرف محققین پیشنهاد شده(Feldman,1971) و تأثیر و رابطه‌ي آن با عمل‌کرد تحصیلی دانشجویان مراکز آموزشي مورد بررسی قرار گرفته است. مثلاً عوامل مربوط به محیط آموزشی، نظیر: کنش و تعامل بین دانشجو و استاد، انعطاف‌‌پذیری برنامه درسی و وجود امکانات و تسهیلات آموزشی و فرهنگی، عواملي عمده در عمل‌کرد بهتر و پیشرفت تحصیلی دانشجویان به‌حساب می‌آید(Centra & Rock,1971).
تحقیقات انجام‌گرفته، هم‌چنین نشان داده‌است که وضعیت اقتصادی خانواده نیز در موفقیت دانشجویان مؤثر است؛ به‌خصوص در خانواده‌هایی که در آن‌ها، فراگیر، مجبور باشد علاوه بر تحصیل، به کار جنبی نیز بپردازد(اردبیلی،1374؛ صفوی،1356؛ احمدی،1374). سطح آموزش و شغل والدین، ممکن است درآمد پایین خانواده را بیان کند. نتایج تحقیقات، حاكي از آن است که منزلت و موقعیت اقتصادی‌اجتماعی والدین(شغل و سطح آموزش) با انگیزش پیشرفت تحصیلی و موفقیت تحصیلی، رابطه داشته است(Turner,1970; Evans & Anderson,1976)هم‌چنین نتایج تحقیقات پیشین، نشان داده است که انگیزه‌ي پیشرفت و علاقه به رشته‌ي تحصیلی، با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه و هم‌بستگی مثبتی داشته است(شریفیان،1381؛ اخلاقی،1378؛ سیف، 1375). نتایج و یافته‌های تئوریک و پیشینه‌ي تجربي این تحقیق، به‌صورت‌کلی و خلاصه در جدول شماره‌ي 1 درج شده است:

 

جدول شماره‌ي1: خلاصه‌ي نتایج تئوریک و پیشینه‌ي عملی تحقیق

دیدگاه‌ها، نظریه و پیشینه‌ها

يافته‌ها

نظریه‌ي مک‌کله‌لند و اتکینسون درباره‌ي انگیزه‌ي پیشرفت

تحقیق: گلنار مهران، نجاریان و دیگران و رحیم ساعی

تمایل به پیشرفت و تمایل به دوری از شکست هم‌چنین علاقه به رشته‌ي تحصیلی و ادامه‌ي تحصیل، باعث افزایش انگیزه پیشرفت و در نتیجه، باعث افزایش پیشرفت تحصیلی می‌گردد.

نظریه‌ي یاری سوگامن

تحقیق: نجاریان و دیگران و رحیم ساعی

نوع شغل والدین و تأثیر آن بر نگرش فرد و میزان سرمایه‌گذاری در زمینه‌های مختلف، ازجمله تحصیلات فرزندان و درنتیجه، پیشرفت تحصیلی، هم‌چنین دخالت عوامل خانوادگی در تحصیل فرزندان، حساسیت والدین به تحصیل

تحقیق: گلنار مهران، رحیم ساعی

تأثیر علل دانشگاه‌مدار(برداشت دانشجو از عمل‌كرد اساتيد، تعاملات استاد و دانشجو و برخورداري دانشجويان از امكانات آموزشي‌ و پژوهشي) بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان

تحقیق: حسینقلی شهیدی

رشته‌ي تحصیلی، مقطع تحصیلی، حمایت‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران در امور دانشجویان شاهد و ایثار گران، بومی و غیر بومی بودن دانشجویان و ارتباط

تحقیق: حسین احمدی، گلنار مهران

عوامل اقتصادی از قبیل فقر، بی‌کاری، وضعیت اقتصادی خانواده و نیاز به کار اقتصادی دانشجویان، می‌تواند بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان تأثیر داشته باشد.

تحقیق: نجاریان و ديگران

فاصله‌ي زمان شهادت پدر تا زمان دانشجويي فرزند و رابطه‌ي آن با پیشرفت تحصیلی

دیدگاه:والگر(wolker)،بنتال (Bentall)، پورکاظمی و دلاور

تحقیق: نجاریان و دیگران و رحیم ساعی

شاخص‌هایي هم‌چون معدل دانشجو و تعداد ترم‌های مشروطی را می‌توان به‌عنوان شاخص مهم و اصلی پیشرفت تحصیلی در نظر گرفت.

فرضیات پژوهش 

- بین پیشرفت تحصیلی دانشجویان آزاد و شاهد، تفاوت معنا داری وجود دارد.

- بين پیشرفت تحصیلی دانشجویان آزاد و شاهد، براساس عوامل فردی، تفاوتي معنا داري وجود دارد.

- بين پیشرفت تحصیلی دانشجویان آزاد و شاهد، براساس عوامل خانوادگی، تفاوت معنا داري وجود دارد.

- بین عوامل اقتصادی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان، تفاوت معنا داري وجود دارد.

- پیشرفت تحصیلی دانشجویان براساس عوامل دانشگاهی، متفاوت می‌باشد.

- بین انگیزه‌ي پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانشجویان، رابطه‌اي معنادار وجود دارد.

- بين ميزان رضايت از رشته تحصيلي و پیشرفت تحصیلی دانشجویان، رابطه‌اي معنادار وجود دارد.

- پیشرفت تحصیلی دانشجویان شاهد و ایثار گر، براساس حمایت‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران متفاوت مي‌باشد.

 

تعريف مفاهيم و متغيرها

ـ پیشرفت تحصیلی: پیشرفت تحصیلی، معلومات یا مهارت‌های اکتسابی عمومی یا خصوصی در موضوعات درسی است که معمولاً به‌وسیله‌ي آزمایش‌ها و نشانه‌ها یا هر دو - که معلمان برای دانش‌آموزان وضع می‌کنند- اندازه‌گیری می‌شود(شعاری‌نژاد، 1364: 198). در این تحقیق، پیشرفت تحصیلی دانشجویان، براساس میانگین معدل ترم‌های گذشته و تعداد ترم‌های مشروطی مورد مطالعه قرار می‌گیرد و براي سنجش آن، از رابطه‌ي:

                                                                                                                Y=M1-1/2M2

                                                                                                                                                                                                                       استفاده مي‌شود که در آن،  M1   میانگین معدل نیم‌سال‌های گذشته و M2  M2 تعداد ترم‌های مشروطی در ترم‌های گذشته، می‌باشد.

ـ عوامل فردی: در این تحقیق، شامل جنس، وضعیت تأهل، گروه تحصیلی، مقطع تحصیلی، محل سكونت و نوع سهمیه‌ي قبولی می‌باشد.

ـ عوامل خانوادگی: در اين تحقيق، به متغيرهاي شغل والدين، تحصيلات والدين و ميزان حساسیت والدین به تحصیلات فرزندان اطلاق مي‌شود.

ـ عوامل اقتصادی: اين عوامل در تحقيق حاضر، عبارتند از: میزان درآمد خانوادگی دانشجویان و مشکلات اقتصادی(شاخص‌های بی‌کاری موجود در جامعه، فقر خانواده‌ها و عدم توانایی تأمین مخارج مستقیم و غیرمستقیم آموزشی، نیاز به کار اقتصادی دانشجو به‌غیر از تحصیل، عدم کسب مهارت‌هاي لازم ازطريق تحصیلات عالی جهت ورود به بازار کار).

- عوامل دانشگاهی: به: عمل‌كرد دانشگاه، برداشت دانشجو از عمل‌كرد آموزش اساتيد، تعاملات موجود بين استاد و دانشجو از نظر دانشجويان و نيز برخورداري دانشجويان از امكانات آموزشي و پژوهشي موجود در دانشگاه گفته مي‌شود.

ـ انگیزه‌ي پیشرفت: میل و اشتیاق یا تلاش و کوششی است که فرد برای دست‌یابی به یک هدف و تسلط بر اشیا، امور یا افراد و اندیشه‌ها یا یک معیار متعالی از خود ابراز می‌دارد(ویلدار،1989 به‌نقل از هومن و عسگری،1279: 10). براي سنجش انگيزه‌ي پيشرفت دانشجويان، از پرسش‌نامه‌ي انگيزه‌ي پيشرفت دهقان(1375) استفاده شده است.

ـ حمایت‌های بنیادشهيد و امور ایثارگران: با شاخص‌های میزان بهره‌مندی از حمایت‌های مالی بنیادشهید و امور ایثارگران با معرف‌های تهیه‌ي وسايل کمک‌آموزشی، برگزاری کلاس‌های کنکور، برگزاری مسابقات و اردوهاي تفریحی و زیارتی، میزان حمایت مالی در تأمین هزینه‌ي تحصیلی و شاخص میزان مشاوره و ارتباط با ستاد شاهد و با معرف‌های میزان ارتباط با ستاد شاهد، میزان مشاوره با ستاد شاهد در زمینه‌های: کمک به حل مسايل تحصیلی، کمک به بهبود روابط خانوادگی، کسب و افزایش مهارت‌های اجتماعی و کمک به حل مسايل شخصی، مورد سنجش قرار می‌گیرد.

3. روش‌شناسي تحقيق

این پژوهش، به روش پیمایشی انجام شده است و جامعه‌ي آماری آن كليه‌ي فرزندان شاهد و ايثارگر و آزاد دانشگاه‌هاي موجود در استان اردبيل را -که در سال تحصیلی 84-85 در مقطع کاردانی يا کارشناسی مشغول به تحصیل بوده‌اند- دربرمي‌گيرد.

شیوه‌ي نمونه‌گیری در این پژوهش، چند مرحله‌ای بوده است؛ به‌طوری‌که کلیه‌ي دانشگاه‌های استان اردبیل را به چهار دانشگاه(سراسری، آزاد، پیام نور و علمی‌کاربردی) تقسیم كرده و از هر طبقه، به‌وسیله‌ي تخصیص به‌نسبت، تعداد نمونه‌ها را مشخص نموده است و از هر دانشگاه به نسبت افراد شاغل، برحسب جنس و گروه‌های آموزشی، ازطريق نمونه‌گیری تصادفی، نمونه‌ها را به‌تعداد 616نفر(233سهميه‌ي شاهد و383نفر سهميه‌ي آزاد) انتخاب كرده است.

جهت بررسي وضعيت اعتبار سؤالات، پس از طراحي و تنظيم پرسش‌نامه توسط کارشناسان مربوطه و تعدادی از دانشجويان کارشناسي ارشد، مورد بررسي و بازبيني قرار گرفت و پس از آزمون اوليه، تغييراتي در آن‌ها صورت پذيرفت. برای ارزيابی روايي ابزار اندازه‌گيری، از روش آلفاي کرونباخ استفاده شد كه درنتيجه، مقدار روايي عوامل خانوادگي 82/0، عوامل اقتصادي 64/0، رضايت از رشته‌ي تحصيلي 78/0، عوامل دانشگاهي 85/0 و عوامل انگيزشي 67/0 و عوامل مربوط به ستاد شاهد 8/0 بوده است.

4. يافته‌هاي پژوهش

4-1. ويژگي‌هاي فردي پاسخ‌گويان

از 616 نمونه‌ي آماري لحاظ‌شده در اين پژوهش، 4/49درصد افراد گزينش‌شده مرد و حدود 6/50درصد از اين افراد زن هستند. به‌لحاظ وضعيت تأهل نيز، 80درصد از پاسخ‌گويان مجرد و 20درصد متأهل بوده‌اند.

يافته‌هاي پژوهش درخصوص وضعيت گروه تحصيلي نشان مي‌دهد كه در بين افراد داراي سهمیه‌ي شاهد و ایثارگر، به‌ترتیب 7/59درصد در گروه علوم انسانی، 6/17درصد در گروه علوم فنی ومهندسی، 8/9درصد در گروه علوم پایه، 9درصد در گروه علوم پزشکی و 9/3درصد در گروه علوم کشاورزی و دام‌پزشکی مشغول به‌تحصيل بوده‌اند و در مقابل، در بين دانشجويان عادي، 52درصد در گروه علوم انسانی، 6/19درصد در گروه علوم فنی و مهندسی، 2/16درصد در گروه علوم پایه، 7درصد در گروه علوم پزشکی و 2/5درصد در گروه علوم کشاورزی و دام‌پزشکی به تحصيل اشتغال داشته‌اند.

بررسي وضعيت پاسخ‌گويان ازنظر مقاطع تحصيلي، نشان داد كه حدود 3/33درصد در مقطع کاردانی و 7/66درصد در مقطع کارشناسی تحصیل می‌نمایند. از ميان افراد نمونه (616نفر) تعداد 383نفر با سهمیه‌ي آزاد(2/62درصد) و 233نفر با استفاده از  سهمیه شاهد و ایثارگر(8/37درصد) در آزمون ورودي دانشگاه‌ها پذيرفته شده‌اند که از این تعداد نیز 81نفر(2/13درصد) سهميه‌ي شاهد و 152نفر(6/24درصد) سهمیه‌ي ایثارگران هستند كه 7/22درصد در دانشگاه سراسري، 3/56درصد در دانشگاه آزاد اسلامي، 9/17درصد در دانشگاه پيام نور و 1/3درصد در دانشگاه علمي‌كاربردي به تحصيل اشتغال دارند.

4-2. وضعيت پيشرفت تحصيلي

در این تحقیق، پیشرفت تحصیلی دانشجویان، فرایندی است که تحت این شرایط در مدت زمان تحصیل با احتساب معدل‌های کل بالا حداقل ترم‌های مشروطی را داشته باشند که جهت سنجش آن، از رابطه‌ي:

                                                                  Y=M1-1/2M2

استفاده شده است که در آن  M1  ، میانگین معدل نیم‌سال‌های گذشته و M2  M2، تعداد ترم‌های مشروطی در ترم‌های گذشته، است.

نتایج، نشان می‌دهد که کوچک‌ترین مقدار مشاهده‌شده برابر با 5/8 و بیش‌ترین مقدار برابر با 62/19 می‌باشد و اين بدان‌معناست كه دامنه‌ي تغيير نمونه‌ي آماری تعيين‌شده، برابر با 12/11 مي‌باشد. میانگین ميزان پیشرفت تحصیلی این افراد 59/14، میانه 69/14 و مد برابر با 15 می‌باشد. باتوجه به آماره‌ي چولگی 173/0 و ضريب كالماگورف ـ اسمیرنوف، 843/0 و سطح معناداری 476/0، نوع توزیع پیشرفت تحصیلی، نرمال می‌باشد؛ زيرا، مقدار ضریب معناداری بیش‌تر از 5% می‌باشد.

 

جدول شماره‌ي 2: آماره‌های مربوط به متغیر پیشرفت تحصیلی

متغیر

تعداد

میانگین

انحراف معیار

حداکثر

حداقل

دامنه

چولگی

کشیدگی

پیشرفت تحصیلی

603

59/14

58/8

62/19

5/8

12/11

173/0-

29/0-

جدول شماره‌ي 3 نشان می‌دهد که ميزان پيشرفت 8/36درصد از پاسخ‌گويان شاهد و ايثارگر و 2/40درصد از پاسخ‌گويان سهميه‌ي آزاد در حد متوسط مي‌باشد. هم‌چنين به‌ترتيب 9/6 و 2/13درصد در سطح عالي گزارش شده است.

 

جدول شماره‌ي 3: توزیع افراد نمونه‌ي آماری، به‌ترتیب پیشرفت تحصیلی

پیشرفت تحصیلی

فراواني

درصد

سهمیه‌ي شاهد و ایثارگر

سهمیه‌ي آزاد

جمع کل

سهمیه‌ي شاهد و ایثارگر

سهمیه‌ي آزاد

جمع کل

خیلی‌ضعیف

5

4

9

3/2

1

5/1

ضعیف

71

62

133

7/32

4/16

3/22

متوسط

80

152

232

8/36

2/40

39

خوب

46

110

156

2/21

1/29

2/26

عالی

15

50

65

9/6

2/13

9/10

گم‌شده

16

5

21

-

-

-

جمع كل

233

383

616

100

100

100

4-3. رابطه‌ي نوع فرزند با پيشرفت تحصيلي

افراد نمونه‌ي آماری، به‌لحاظ پیشرفت تحصیلی، به پنج طبقه‌ي خیلی‌ضعیف(8-10)، ضعیف(1/10-13)، متوسط (1/13-15)، خوب(1/15-17) و عالی(1/17-20) تقسیم‌بندی شدند. نتايج به‌دست‌آمده، نشان مي‌دهد که بين پاسخ‌گويان شاهد و آزاد، ازنظر پیشرفت تحصیلی، تفاوت معناداري وجود دارد؛ يعني، درحالي‌که پیشرفت تحصیلی در بين دانشجویان شاهد و ایثارگر 14 است، اين ميانگين براي دانشجویان آزاد 89/14 مي‌باشد که همين امر، موجب اختلاف ميانگين به‌مقدار 89 /. شده است.

جدول شماره‌ي 4: آماره‌هاي توصيفي پیشرفت تحصیلی، به تفکيک سهمیه

متغير وابسته

نوع فرزند

تعداد

ميانگين

اختلاف

ميانگين

انحراف معيار

اشتباه معيار

پیشرفت تحصیلی

آزاد

378

14.89

0.89

1.91

0.09

شاهد

و ایثارگر

217

14

2.05

0.14

 

جدول شماره‌ي 5: آزمون تفاوت ميانگين‌ها و يک‌نواختي واريانس‌ها، براي پیشرفت تحصیلی

متغير وابسته

F يک‌نواختي واريانس‌ها

معناداريF

کميت T

معناداري T

تفاوت

ميانگين

پیشرفت تحصیلی

1.52

0.217

5.23

0.000

0.89

4-4. تحليل رگرسيون چندمتغيره

در اين تحقيق، براي سنجش تأثير عوامل مختلف و مؤثر بر پيشرفت تحصيلي، از تحليل رگرسيون استفاده شده است. بهره‌گيري از تحليل‌ رگرسيوني چندمتغيره در اين مطالعه، براساس معيار حداقل مربعات و با استفاده از روش گام‌به‌گام انجام گرفته ‌است. در اين روش، متغيرها به‌ترتيب شدت هم‌بستگي، با متغير وابسته وارد تحليل رگرسيوني مي‌شوند و در پايان، متغيرهايي كه با بيش‌ترين R2 در رابطه هستند، در مدل باقي مي‌مانند.

بررسي مدل رگرسيوني پیشرفت تحصیلی، با توجه به نتايج به‌دست‌آمده، حكايت از اين دارد كه ضريب نهايي رگرسيون چندگانه 506/0است(80/0=M.R) و مجذور آن؛ يعني ضريب تبيين، برابر 26/0 و ضريب تبيين تصحيح‌‌شده نيز كه نشانگر ميزان ‌واقعي تغييرات متغير وابسته توسط متغيرهاي باقي‌مانده در مدل نهايي مي‌باشد، برابر با 25/0 است.

با توجه به آماره‌هاي به‌دست‌آمده در جدول شماره‌ي6، مي‌توان چنين عنوان كرد كه 25درصد از واريانس‌های متغير تابع، توسط متغيرهاي رضایت از رشته‌ي تحصیلی، عوامل اقتصادی، حساسیت والدین به تحصیلات و انگیزه‌ي پیشرفت تبيين گرديده است. مدل نهايي تحليل رگرسيوني چندمتغيره در تحقيق حاضر به اين‌صورت مي‌باشد:

پیشرفت تحصیلی=(رضایت از رشته‌ي تحصیلی)277/0+(انگیزه‌ي پیشرفت)105/0+ (حساسیت والدین)117/0+(عوامل اقتصادی)128/0

با توجه به ميزان اشتباه معيار از برآورد رگرسيوني، معلوم مي‌شود كه اين مقدار(8/3) در مقابل انحراف معيار متغير تابع(32/6) در سطح پاييني قرار دارد؛ بنابراين، مدل رگرسيوني از اين نظر نيز برازنده و متناسب مي‌باشد.

 

جدول شماره‌ي 6: آماره‌هاي تحليل رگرسيون چندمتغيره‌ي پیشرفت تحصیلی

ضريب هم‌بستگي چندگانهMultiple R))

509/0

ضريب تبيين(R. square)

26/0

ضريب تبيين تصحيح‌شده(Adjusted R.Square)

25/0

اشتباه معيار(Standard Error)

8/3

آزمون دوربين- واتسون

73/1

 

جدول شماره‌ي 7: تحليل واريانس رگرسيون چندمتغيره‌ي پیشرفت تحصیلی

سطح

معني‌داري

كميتF

ميانگين مجذورات

مجموع مجذورات

درجه‌ي

آزادي

منبع تغييرات

000/0

44/14

06/52

24/208

4

اثر رگرسيوني

6/3

62/1917

532

باقي‌مانده

 

جدول شماره‌ي 8: آماره‌هاي مربوط به متغيرهاي مستقل مدل رگرسيوني

متغيرهايي كه در مدل باقي مانده‌اند

نام متغير

B

Beta

T

Sig T

رضایت از رشته‌ي تحصیلی

75/0

277/0

20/4

000/0

مشکلات اقتصادی

493/0

128/0

08/2

001/0

حساسیت والدین به تحصیلات

204/

117/0

99/1

038/0

انگیزه‌ي پیشرفت

19/0

105/0

87/1

040/0

عرض از مبدأ

88/10

---

49/17

000/0

متغيرهايي كه از مدل نهايي خارج شده‌اند

نام متغير

Beta in

Partial

T

Sig T

امکانات دانشگاه

037/0-

037/0-

857/0-

392/0

رضایت از عمل‌کرد استاد

055/0

056/0

28/1

199/0

تعاملات استاد /دانشجو

074/0

075/0

74/1

082/0

درآمد

074/0

073/0

68/1

093/0

5. نتيجه‌گيري

بررسي عوامل مؤثر بر پيشرفت تحصيلي افراد مورد مطالعه، نشان مي‌دهد كه در معادله‌ي رگرسیوني، بیش‌ترین تأثیر به‌ترتيب مربوط به متغیر‌هاي رضایت از رشته‌ي تحصیلی، مشکلات اقتصادی، حساسیت والدین به تحصیلات و انگیزه‌ي پیشرفت مي‌باشد. رابطه‌ي رضايت از رشته‌ي تحصيلي و انگيزه‌ي پيشرفت، با پيشرفت تحصيلي تحقيق حاضر را، مي‌توان براساس نظريه‌ي انگيزه‌ي پيشرفت مک‌کله‌لند و اتکینسون تبيين نمود. مطابق اين نظريه، علایق شغلی(تحصیلی) و تمایل به دوری از شکست و هم‌چنین رضایت از پیشرفت و نیاز بالا به آن، باعث انگیزه‌ي پیشرفت می‌گردد و درنتيجه‌ي رضايت از رشته‌ي تحصيلي و انگيزه‌ي پيشرفت، پيشرفت تحصيلي افزايش خواهد يافت، نتایج این فرضیه، با نتایج تحقیق ساعی(1377)، شریفیان(1373) و نجاریان و دیگران(1373) که علاقه‌مندی به رشته‌ي تحصیلی و انگيزه‌ي پيشرفت با پیشرفت تحصیلی رابطه‌اي معنادار داشته است، مطابقت دارد. اين نتايج در مورد هر دو گروه تحقيق(سهميه‌ي شاهد و آزاد)صدق مي‌كند. لذا، افزایش میزان رضایت از رشته‌ي تحصیلی در بین دانشجویان، نه‌تنها تأثیر مستقیم بر روی پیشرفت تحصیلی خواهد داشت؛ بلکه به‌صورت غیرمستقیم و با تأثیر بر انگیزه‌ي پیشرفت، باعث افزایش پیشرفت تحصیلی نيز خواهد بود. به‌همين‌خاطر، تقویت این متغیر در بین دانشجویان، در مرحله‌ي انتخاب رشته(قبل از ورود به دانشگاه) و نیز آشنایی کامل دانشجویان به رشته‌های تحصیلی دانشگاهی، یکی از روش‌های مؤثر برای تقويت پيشرفت تحصيلي خواهد بود.
از بين عوامل خانوادگي حساسيت والدين به تحصيلات عالي فرزندان، تحصيلات والدين با پيشرفت تحصيلي دانشجويان رابطه‌ي معنا داري را نشان مي‌دهد. اين موضوع، با نظريه‌ي هربرت هایمن در رابطه با نظام‌های ارزشی طبقات، مطابقت دارد. وی بر آن است که نظام ارزشی طبقات پایین اجتماعی، یک مانع خودساخته برای وضعیت مناسب ایجاد می‌کند. هم‌چنين، اين موضوع با ديدگاه «باری سوگارمن» كه به رابطه‌ي مستقيم برخی جنبه‌های خرده‌فرهنگ‌های طبقه‌ي متوسط و کارگر با پیشرفت تحصیلی افتراقی معتقد است، ارتباط دارد؛ چراكه تحصیلات والدین به‌طرق گوناگونی، می‌تواند به غنی‌سازی محیط خانوادگی در زمینه‌هايی نظیر کمک به انجام تکالیف فرزند، گسترش فعالیت‌های فرهنگی در خانواده و ایجاد رقابت برای موفقیت تحصیلی فرزندان کمک نماید كه اين موضوع با نتايج تحقيق دهقان(1375) که در آن نقش حساسیت تحصیلی والدین را به‌منزله‌ي یک متغیر بینابینی در تأثیرپذیری از وضعیت طبقاتی و تأثیرگذاری بر بهبود تحصیلی نشان می‌دهد، مطابقت دارد. ازسوي ديگر، خانواده‌هايي كه والدين آن‌ها داراي تحصيلات پايين بوده‌اند، نسبت به تحصيلات فرزندان خود حساسيت كم‌تري نشان‌داده‌اند. بنابر اين، مي‌توان بر نقش مهم خانواده - به‌خصوص والدين- بر روي پيشرفت تحصيلي فرزندان تأكيد كرد.
مشكلات اقتصادي، يكي ديگر از عوامل مربوط به پيشرفت تحصيلي در اين تحقيق بوده است. نتايج نشان مي‌دهد، افراد داراي مشكلات بيش‌تر نسبت به افرادي‌كه داراي مشكلات اقتصادي كم‌تري بوده‌اند پيشرفت تحصيلي كم‌تري داشته‌اند که این امر در مورد میزان درآمد و رابطه‌ي آن با پیشرفت تحصیلی نیز قابل مشاهده بوده است. هم‌چنين دانشجویان شاغل و دانشجویاني كه درآمد خانوار آن‌ها کم‌تر بوده‌است، مشکلات اقتصادی بیش‌تري داشته‌اند. بنابراين، عوامل اقتصادي(ميزان درآمد، مشكلات اقتصادي و اشتغال به كار) با پيشرفت تحصيلي رابطه داشته و با نتايج تحقيق گلنار مهران‌احمدی(1377) و شریفیان(1373) هم‌خوانی دارد.
از ميان عوامل دانشگاهي، نوع دانشگاه و ميزان تعاملات استاد با دانشجو، با پيشرفت تحصيلي رابطه‌اي معنادار داشته و نتايج نشان مي‌دهد كه در هر دو گروه، پيشرفت تحصيلي به‌ترتيب در دانشگاه سراسري، آزاد و پيام نور داراي رتبه‌ي بالا بوده است. رابطه‌ي تعاملات استاد با دانشجو با پيشرفت تحصيلي را، مي‌توان براساس تحقیقي که Mar ne در سال 1996 درخصوص دانشجویان انجام داده است، تحليل نمود. وي، نشان مي‌دهد كه پانزده مؤلفه‌ي اساسی بر تعاملات بین دانشکده و دانشجویان دلالت می‌کند و بخشی از این مؤلفه‌ها رابطه‌ي بین استاد را با دانشجو تبیین می‌کنند(به‌نقل از مرجائی، 1380)؛ اما اين‌كه بين امكانات دانشگاه و پيشرفت تحصيلي رابطه‌اي مشاهده نشد، به‌دليل آن است كه امكانات دانشگاه‌ها كافي بوده‌است؛ ليكن بيش‌تر دانشجويان آن را كم ارزيابي كرده‌اند. پژوهش حاضر، درخصوص حمایت‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران، رابطه‌ي معنا داري را با پيشرفت تحصيلي نشان نمي‌دهد.

 
 

منابع و مآخذ

1. ابراهیمی‌پور، محمد(1382)؛ بررسی نگرش دانشجویان شاهد و ایثارگر نسبت به عمل‌کرد ستاد شاهد و ایثارگران، بنیاد شهید و امور ایثار گران انقلاب اسلامي.

2. اردبیلی، یوسف(1374)؛ اصول و فنون راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش، تهران: مؤسسه‌ي بعثت.

3. ازکمپ، استوارت(1372)؛ روان‌شناسی اجتماعی کاربردی، ترجمه‌ي فرهاد ماهر، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی.

4. احمدی، احمد(1374)؛ روان‌شناسی نوجوانان و جوانان، تهران: انتشارات مشعل.

5. اخلاقی، فرشاد(1378)؛ بررسی و مقایسه بین علاقه‌ي تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان و دانشجویان، پایان‌نامه‌ي کارشناسی ارشد، دانشکده‌ي علوم تربیتی دانشگاه تربیت معلم.

6. بهزادی، مهین(1368)؛ بررسی وضعیت تحصیلی فرزندان شاهد در شهرستان شیراز، پایان‌نامه‌ي کارشناسی ارشد، دانشکده‌ي علوم انسانی دانشگاه شیراز.

7. توسلی، غلامعباس(1383)؛ بررسی کمّیت و کیفیت آموزش عالی ایران، مجموعه‌مقالات اولین همایش ملی طرح مسايل جامعه‌شناسی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبايی.

8. خیر، محمد(1365)؛ رابطه‌ي شکست تحصیلی با زمینه‌ها و شرایط خانوادگی، مجله‌ي علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره‌ي اول، ش2.

9. ـــــــــ (1376)؛ بررسی رابطه‌ي برخی از شاخص‌های طبقه‌ي اجتماعی با پیشرفت تحصیلی در گروهی از دانش‌آموزان، مجله‌ي علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره‌ي 12، ش2.

10. دهقان، حسین(1375)؛ بررسی رابطه‌ي بین پایگاه اقتصادی‌اجتماعی و عمل‌کرد تحصیلی دانش‌آموزان، پایان‌نامه‌ي کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

11. ساعی، رحیم(1377)؛ بررسی عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشکده‌های کشاورزی و ارايه‌ي رهیافت مناسب آموزش، پایان‌نامه‌ي کارشناسی ارشد.

12. سیف، علی‌اکبر(1372)؛ سنجش و اندازه‌گیری و ارزش‌یابی پیشرفت تحصیلی، چ8، تهران: انتشارات آگاه.

13. ـــــــــــــ  (1373)؛ روان‌شناسی پرورشی، چ12، تهران: انتشارات آگاه.

14- سرائی، حسن(1372)؛ مقدمه‌ای بر نمونه‌گیری در تحقیق، تهران: انتشارات سمت.

15. شریفیان، اکبر(1381)؛ عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان شاهد، فصلنامه‌ي علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، ش 15و 16.

16. شعاری‌نژاد، علی‌اکبر(1364)؛ فرهنگ علوم و فن‌آوری، تهران: انتشارات امیرکبیر.

17. شهیدی، حسینقلی(1376)؛ بررسی وضعیت تحصیلی دانشجویان جانباز دانشگاه‌های تهران، پایان‌نامه‌ي کارشناسی ارشد، دانشکده‌ي علوم اداری و مدیریت دانشگاه تهران.

18. صفوی، امان‌الله(1365)؛ اُفت تحصیلی در ایالات متحده و علل آن، فصلنامه‌ي تعلیم و تربیت، سال 2، ش7 و8.

19. عارفی، مرضیه(1383)؛ شناسایی متغیرهای اثرگذار بر ترک تحصیل زودهنگام دختران دوره‌ي راهنمایی تحصیلی، فصلنامه‌ي پژوهش زنان، دوره‌ي 2، ش 3.

20. علاقه‌بند، علی(1372)؛ جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، چ11، تهران: انتشارات بعثت.

21- علیرضا اقدم، محمدباقر و حسین گدازگر(1382)؛ بررسی عوامل اجتماعی‌فرهنگی مؤثر بر کیفیت یادگیری دانشجویان، نشریه‌ي دانشکده‌ي علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز، سال 9، ش 11.

22. گلاب‌زاده، سیدمحمدعلی(1369)؛ پژوهش تحلیلی در زمینه‌ي اُفت تحصیلی، چهارمین دوره‌ي مقاله‌نویسی علمی، ج 2، اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان.

23. مهران، گلنار(1375)؛ بررسی علل ترک تحصیل دختران در مقطع آموزش ابتدایی، فصلنامه‌ي تعلیم و تربیت، ش 46، سال 12.

24. نجاریان، بهمن و دیگران(1372)؛ بررسی عمل‌کرد تحصیلی دانشجویان شاهد دانشگاه‌های شهید چمران اهواز و علوم پزشکی اهواز، مجله‌ي علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره‌ي 10، ش 1.

25. ‌هارالامپوس، مایکل(1369)؛ پیشرفت تحصیلی افتراقی، ترجمه‌ي امان‌الله صفوی، فصلنامه‌ي تعلیم و تربیت، سال 6، ش 2 و3.

26. هومن، حیدرعلی و علی عسگری(1379)؛ تهیه و استاندارد آزمون انگیزه‌ي پیشرفت، فصلنامه‌ي پژوهش‌های روان‌شناختی، دوره‌ي6، ش 2 و 1.

 

1. Anderson, J. G.(1971); Stability and change among three generations of Mexican – American: Factors affecting achievement,  American Educational Research Journal, 8(20):285 -309.

2. Centra, J., and D. Rock(1971); College environments and students and student academic achievement, American Educational Resarch Journal, 8(4): 623 -633.

3. Evans, F.B. and G.J. Anderson(1976);The psychoculturl origins of achieverican and achievement motivation: The Mexican American family Sociology of Education 46: 396 -416.

4. Feldman, K. A.(1971); Measuring environments: Some use of path analysis, American Educational Research Journal, 8(1):51-70.

5. Singleton, R. A. and Straits, B.C.(1999); Approaches to Social Research, 3rd ed., New York, Oxford University Press.

6. Turner, J.H.(1970); Enterpreneurial environments and the emergence of achievement motivation in adolescent males, Sociometry 33: 147-165.


 
 

*  كارشناس ارشد

**  استاديار، عضو هيئت‌علمي دانشگاه، محقق اردبيلي

 
 عكس برگزيده
- صفحه اول - كلام شهدا - ويژه نامه ها - كودك و نوجوان - اشعار - داستان - تئاتر - سينما - آثار چند رسانه اي - بانك سوژه - كتابخانه - عكس و تصوير - مقالات - فيلم - صوت - آمار بازديدها - نقشه سايت
info@navideshahed.com